Bài 13 人生の転機

「犯行はんこう時間じかんに一緒にいっしょに飲んのんでいたことにしてくれ」のように、自分じぶんに都合つごうのいいように事実じじつを変えかえて言ういうときに使わつかわれる。

Như trong「犯行時間に一緒に飲んでいたことにしてくれ」(hãy nói là vào giờ gây án chúng ta đang uống rượu cùng nhau), mẫu này được dùng khi nói bóp méo sự thật theo hướng có lợi cho bản thân.

Cách kết hợp Vた／Vなかった ＋ ことにする

Ví dụ

1. 私わたしが日本にほんにいる間あいだに、家族かぞくがドイツへ旅行りょこうに行いったなんて、聞かきかなかったことにしたいなあ。

   Lúc tôi ở Nhật, gia đình lại đi du lịch Đức, ước gì tôi có thể coi như mình chưa từng nghe chuyện đó.

2. ごめん！財布さいふ落とおとしちゃって…。食事しょくじをおごる話はなしはなかったことにしてくれる？

   Xin lỗi! Tớ làm rơi ví mất rồi... Chuyện mời cậu đi ăn, coi như chưa nói nhé, được không?

3. 友達ともだちにもらった写真しゃしんを自分じぶんで撮っとったことにして、コンテストに応募おうぼして入賞にゅうしょうしちゃった人ひとがいたらしいよ。

   Nghe nói có người lấy bức ảnh bạn tặng nói là do mình chụp, rồi gửi dự thi và còn đoạt giải nữa đấy.

4. A：レポート、明日あした締め切りしめきりなんて、忘れわすれちゃってた。どうしよう！ネットで調べしらべたものをコピペして自分じぶんで書いかいたことにするしかないわ。　B：そんなことしても、すぐばれるに決まきまってるよ。

   A: Báo cáo mai là hạn nộp mà tớ quên mất. Làm sao đây! Chỉ còn cách copy-paste những gì tìm trên mạng rồi nói là tự mình viết thôi.　B: Dù làm vậy thì chắc chắn cũng bị lộ ngay thôi.

「〜つもり」は、周囲しゅういの評価ひょうかや事実じじつはともかく、「本人ほんにんは〜と思っておもっている」と言いいいたいときに使うつかう。

「〜つもり」được dùng khi muốn nói "bản thân người đó nghĩ rằng ...", bất kể đánh giá của xung quanh hay sự thật ra sao.

Cách kết hợp Vる／Vた／Vている／Nの ＋ つもり

Ví dụ

1. 説明せつめい書しょ通りとおりにやっているつもりなのに、どうしてもうまくできない。

   Rõ ràng tôi tự thấy mình làm đúng theo hướng dẫn, vậy mà thế nào cũng không làm được.

2. 会議かいぎ中ちゅうにちょっとささやいたつもりが、みんなに聞こきこえてしまって、恥ずかしかはずかしかったよ。

   Trong cuộc họp, tôi tưởng mình chỉ thì thầm nhỏ thôi, vậy mà mọi người đều nghe thấy, thật xấu hổ.

3. あの人ひとは小説家しょうせつかのつもりらしいけど、書いかいた小説しょうせつが出版しゅっぱんされたという話はなしを聞いきいたことがない。

   Người đó có vẻ tự coi mình là tiểu thuyết gia, nhưng tôi chưa từng nghe nói tiểu thuyết ông ấy viết được xuất bản.

「〜てならない」は、「非常にひじょうに〜だ」と言いいいたいときに使わつかわれる。「残念ざんねん・不安ふあん・心配しんぱい・つらい・くやしい」など感情かんじょうを表すあらわす言葉ことばと一緒にいっしょに使うつかう。「きれい・下手へた」など評価ひょうかを表すあらわす言葉ことばと一緒にいっしょには使わつかわない。

「〜てならない」được dùng để diễn tả "vô cùng ...", thường đi cùng các từ chỉ cảm xúc như「残念・不安・心配・つらい・くやしい」, không đi cùng các từ mang tính đánh giá như「きれい・下手」.

Cách kết hợp Vて／いA（去さい）くて／なAで ＋ ならない

Ví dụ

1. 私わたしのように年としをとってくると、ふるさとの山々やまやまが懐なつかしく思い出さおもいだされてならないんですよ。

   Khi đã có tuổi như tôi, tôi nhớ da diết những ngọn núi quê nhà.

2. 柔道じゅうどうを始めはじめたのは、子どもこどものころいつもけんかで兄あにに負けまけるのが、くやしくてならなかったからです。

   Tôi bắt đầu tập judo vì hồi nhỏ lần nào đánh nhau với anh trai cũng thua, tức không chịu nổi.

3. 昔むかしは人前ひとまえで話すはなすのが嫌でいやでならなかったんですが、最近さいきんはあまり抵抗ていこうを感じかんじなくなりました。

   Trước đây tôi cực kỳ ngại nói chuyện trước đám đông, nhưng gần đây đã không còn thấy e ngại nhiều nữa.

4. 日本人にほんじんがどうしてあんなに謝るあやまるのか不思議ふしぎでならないという外国人がいこくじんは多いおおい。

   Có nhiều người nước ngoài cảm thấy rất khó hiểu vì sao người Nhật lại hay xin lỗi đến thế.

現実げんじつには無理むりだと思っておもっていることを強くつよく希望きぼうするときに使うつかう。会話かいわでは「もんなら」になる。

Dùng khi rất mong muốn làm một việc mà trong thực tế cho là không thể. Trong hội thoại sẽ thành「もんなら」.

Cách kết hợp V-できる ＋ ［ものなら／もんなら］　＊可能のかのうの意味いみを持つもつ動詞どうしの辞書じしょ形けいも使わつかわれる。

Ví dụ

1. 子どもこどものころから星ほしが好きすきだったので、行いけるものなら宇宙旅行うちゅうりょこうに行いってみたいと思っておもっています。

   Tôi thích các vì sao từ nhỏ, nên nếu có thể đi được thì tôi rất muốn thử đi du lịch vũ trụ.

2. こんなつらい仕事しごとは辞めやめられるものなら辞めやめたいが、生活せいかつのことを考えかんがえると辞めやめるわけにはいかない。

   Công việc vất vả thế này, nếu nghỉ được thì tôi muốn nghỉ lắm, nhưng nghĩ đến cuộc sống thì không thể nói nghỉ là nghỉ.

3. 下山げざんできるものなら一刻いっこくも早くはやく下山げざんしたいが、天候てんこうが回復かいふくするまで待つまつしかない。

   Nếu xuống núi được thì tôi muốn xuống ngay lập tức, nhưng giờ chỉ còn cách chờ thời tiết khá hơn.

4. A：今いま帰りかえりですか。お互いにたがいに、通勤つうきんに1時間いちじかん半はんなんて、大変たいへんですよね。　B：そうですよね。買えかえるもんなら会社かいしゃの近くちかくにマンションでも買いかいたいけど…。

   A: Anh mới về à. Chúng ta đều vậy, đi làm mất một tiếng rưỡi thật mệt nhỉ.　B: Đúng thế. Nếu mua nổi thì tôi muốn mua một căn hộ gần công ty lắm...

5. 不老不死ふろうふしの願ねがいがかなうものなら、私わたしはいくらでも金かねを出すだす。

   Nếu điều ước trường sinh bất tử có thể thành hiện thực, tôi sẵn sàng bỏ bao nhiêu tiền cũng được.

どうしようか迷っまよっていると言いいいたいときに使うつかう。

Dùng khi muốn nói đang phân vân không biết nên làm thế nào.

Cách kết hợp Vよう ＋ か ＋ Vる ＋ まいか

Ví dụ

1. 彼はかれは夏休みなつやすみに国くにへ帰ろかえろうか帰るかえるまいかと悩んなやんでいるらしい。

   Anh ấy có vẻ đang đắn đo không biết kỳ nghỉ hè có nên về nước hay không.

2. 子犬こいぬが渡ろわたろうか渡るわたるまいかと小川おがわの前まえでうろうろしている。

   Chú chó con cứ quanh quẩn trước con suối nhỏ, phân vân không biết có nên băng qua hay không.

3. 会議かいぎ中ちゅうに居眠りいねむりした部長ぶちょうを起こおこそうか起こおこすまいか悩んなやんで、結局けっきょく起こおこさなかったんですが、どうすればよかったんでしょうか。

   Trong cuộc họp, tôi đắn đo có nên đánh thức ông trưởng bộ phận đang ngủ gật hay không, rốt cuộc không đánh thức, không biết lúc đó nên làm thế nào mới đúng.

4. 両親りょうしんは姉あねに就職しゅうしょく試験しけんの結果けっかを聞こきこうか聞くきくまいか迷っまよっているようだ。

   Bố mẹ có vẻ đang phân vân không biết có nên hỏi chị về kết quả thi tuyển dụng hay không.

「〜末まつ…」は、「長いながい間あいだ〜をして（最後さいごに…という結果けっかになった）」と言いいいたいときに使うつかう。実際にじっさいに長くながくなくても、話者わしゃにとって「長くながく感じかんじられた」という場合ばあいにも使うつかう。

「〜末…」được dùng để diễn tả "sau một thời gian dài làm ~ (cuối cùng dẫn đến kết quả ...)". Dù thực tế không dài, nhưng nếu người nói "cảm thấy dài" thì vẫn dùng được.

Cách kết hợp Vた／Nの ＋ 末まつ（に）

Ví dụ

1. 家族かぞくともよく話し合っはなしあった末すえ、今年度限りこんねんどかぎりで引退いんたいすることに決めきめました。

   Sau khi bàn bạc kỹ với gia đình, tôi đã quyết định giải nghệ khi hết năm tài chính này.

2. この商店街しょうてんがいで30年さんじゅうねんがんばってきましたが、悩んなやんだ末すえに店みせを閉めしめることにしました。

   Tôi đã gắn bó 30 năm với khu phố mua sắm này, nhưng sau khi trăn trở, cuối cùng tôi quyết định đóng cửa tiệm.

3. すぐに天職てんしょくと思えおもえる仕事しごとにつける人ひともいるが、何回なんかいかの転職てんしょくの末すえ、やりがいのある仕事しごとを見つみつける人ひともいる。

   Có người tìm được ngay công việc mà mình cho là thiên chức, cũng có người trải qua vài lần chuyển việc mới tìm được công việc đáng làm.

4. どの会社かいしゃのパソコンがいいか、みんなに相談そうだんし、さんざん迷っまよった末すえ、やっぱり今いま使ってつかっているのと同じおなじメーカーのを買うかうことにした。

   Tôi hỏi ý kiến mọi người xem nên mua máy tính của hãng nào, phân vân mãi, cuối cùng vẫn quyết định mua cùng hãng với cái đang dùng.

「たとえ〜ても」は、「もし〜ても」という意味いみで、「どんな場合ばあいでも」と強くつよく言いいいたいときに使うつかう。

「たとえ〜ても」có nghĩa là "dù ... đi nữa", dùng khi muốn nhấn mạnh "trong trường hợp nào cũng ...".

Cách kết hợp たとえ ＋ ［Vても／いA（去さい）くても／なAでも／Nでも］

Ví dụ

1. 子どもこどもがいるので、たとえ給料きゅうりょうが高くたかくても、土日どにちに休めやすめない仕事しごとはしたくない。

   Vì có con nhỏ, dù lương cao đến đâu tôi cũng không muốn làm công việc không được nghỉ cuối tuần.

2. たとえ遠くとおく離れはなれていても、君きみの友情ゆうじょうは決してけっして忘れわすれない。

   Dù cách xa ngàn dặm, tôi cũng sẽ không bao giờ quên tình bạn của cậu.

3. たとえどんなに困難こんなんでも、チョモランマの山頂さんちょうに立ったってみたいと思っておもっている。

   Dù khó khăn đến đâu, tôi cũng muốn đứng trên đỉnh Everest.

4. たとえどんなに小さいちいさい子どもこどもでも、悪いわるいことをしたら、謝らあやまらなければならないことを教えおしえる必要ひつようがある。

   Dù là đứa trẻ nhỏ đến đâu, nếu làm sai thì cũng cần dạy cho em biết phải xin lỗi.

「〜がたい」は、「〜するのは難しいむずかしい、なかなか〜することができない」という意味いみで使うつかう。

「〜がたい」mang nghĩa "làm ... thì khó, khó mà làm được ...".

Cách kết hợp Vます ＋ がたい　＊「信じしんじる・理解りかいする・納得なっとくする・認めみとめる・得るえる・許すゆるす・忘れわすれる」などの言葉ことばと一緒にいっしょに使わつかわれる。

Ví dụ

1. この条件じょうけんでは、鈴木すずき商事しょうじからの合併がっぺいの申し出もうしでは受け入れうけいれがたい。

   Với điều kiện này, khó mà chấp nhận đề nghị sáp nhập của Suzuki Shoji.

2. 信じしんじがたいことだが、あのおとなしい高橋たかはしさんが上司じょうしの命令めいれいに逆らさからったというのは事実じじつらしい。

   Thật khó tin, nhưng việc anh Takahashi hiền lành kia chống lại mệnh lệnh của cấp trên dường như là sự thật.

3. 脱サラだつさらして会社かいしゃを始めはじめてもう3年さんねんが過ぎすぎたが、まだ経営けいえいが安定あんていしているとは言いいいがたい状況じょうきょうだ。

   Đã ba năm kể từ khi tôi nghỉ việc lập công ty, nhưng khó có thể nói tình hình kinh doanh đã ổn định.

4. いい記録きろくを出すだすために薬物やくぶつを使用すしようするのは、フェアプレイの精神せいしんに反すはんする許しゆるしがたい行為こういだ。

   Dùng thuốc để đạt thành tích tốt là hành vi đi ngược tinh thần fair play và không thể tha thứ.

「〜もかまわず…」は、「普通ふつうは気にきにしたほうがいいことを、無視しむしして…する」と言いいいたいときに使うつかう。批判的ひはんてきに使うつかうことが多いおおい。

「〜もかまわず…」được dùng để diễn tả "mặc kệ điều lẽ ra thông thường nên để ý, bỏ qua nó mà làm ...", thường dùng trong ngữ cảnh phê phán.

Cách kết hợp N ＋ もかまわず

Ví dụ

1. 住民じゅうみんの迷惑めいわくもかまわず、夜中よなかにバイクで走りはしりまわるのはやめてほしい。

   Mong anh đừng mặc kệ sự phiền toái của cư dân mà chạy xe máy lòng vòng giữa đêm.

2. 電車でんしゃの中なかで人目ひとめもかまわず、お化粧けしょうするのはどうかと私わたしは思うおもう。

   Tôi nghĩ trang điểm trên tàu điện mà không để ý đến ánh mắt người khác là không hay.

3. 彼女かのじょは服ふくが汚れよごれるのもかまわず、泥どろだらけの子犬こいぬを抱きだき上げあげた。

   Cô ấy mặc kệ quần áo bị bẩn, bế con chó con lấm lem bùn đất lên.

4. ぼくたちは虫むしに刺ささされるのもかまわず、森もりの中なかで毎日まいにち遊んであそんでいた。

   Chúng tôi mặc kệ bị côn trùng đốt, ngày nào cũng chơi trong rừng.

5. 最近さいきんこのあたりは観光客かんこうきゃくが増えふえ、ところかまわずごみを捨てすてる人ひともいるので掃除そうじが大変たいへんだ。

   Gần đây khách du lịch quanh khu này tăng lên, có người vứt rác bừa bãi không phân biệt chỗ nào, nên dọn dẹp rất vất vả.

「〜あまり…」は、「非常にひじょうに〜で（…の結果けっかになった）」と言いいいたいときに使うつかう。よくない結果けっかのときに使うつかうことが多いおおい。

「〜あまり…」được dùng để diễn tả "quá ... (nên dẫn đến kết quả ...)", thường dùng với kết quả không tốt.

Cách kết hợp Vる／なAな／Nの ＋ あまり

Ví dụ

1. 弟おとうとの病気びょうきを心配しんぱいするあまり母ははは食欲しょくよくがなくなり、すっかりやせてしまった。

   Vì quá lo cho bệnh tình của em trai, mẹ mất cả cảm giác thèm ăn, gầy đi hẳn.

2. 彼はかれは仕事しごと熱心ねっしんなあまり、土日どにちも休もやすもうとしないので、周囲しゅういの人ひとを心配しんぱいさせている。

   Anh ấy quá nhiệt tình với công việc, đến cuối tuần cũng không chịu nghỉ, khiến mọi người xung quanh lo lắng.

3. 恋人こいびとを亡くなくした彼女かのじょは悲しみかなしみのあまり部屋へやに閉じとじこもってしまった。

   Cô ấy quá đau buồn vì mất người yêu nên đã nhốt mình trong phòng.

4. 電車でんしゃの中なかで足あしを踏まふまれて、痛さいたさのあまり声こえも出なでなかった。

   Bị giẫm lên chân trên tàu điện, đau đến mức không thốt nên lời.

「〜を込めこめて…」は、「愛情あいじょう、思いおもいなどの気持ちきもちを入いれて（…する）」という意味いみで使うつかう。

「〜を込めて…」có nghĩa là "gửi gắm tình cảm như yêu thương, tâm ý vào rồi làm ...".

Cách kết hợp N ＋ を込めこめて　＊「心こころ・愛あい・親しみしたしみ・祈りいのり・恨みうらみ・怒いかり」などの言葉ことばと一緒にいっしょに使わつかわれる。

Ví dụ

1. 当店とうてんでは1つ1つのお菓子かしを、心こころを込めこめて手作りてづくりしております。

   Tiệm chúng tôi làm thủ công từng chiếc bánh kẹo bằng cả tấm lòng.

2. クラスメートはお互いにたがいに親しみしたしみを込めこめてニックネームで呼びよび合っあっている。

   Các bạn cùng lớp gọi nhau bằng biệt danh với sự thân thiết.

3. あなたの大切たいせつな方かたに、愛あいを込めこめてダイヤモンドをプレゼントしてはいかがでしょうか。

   Sao bạn không gửi tặng người quan trọng nhất của mình một viên kim cương với tất cả tình yêu?

4. 早くはやく病気びょうきが治るなおるように願ねがいを込めこめて、入院にゅういんしている友達ともだちのためにみんなで千羽鶴せんばづるを折っおった。

   Để chúc người bạn đang nằm viện mau khỏi bệnh, mọi người cùng gấp hạc giấy với lời nguyện cầu.

プラスイメージの言葉ことばを重ねかさねて「よい点てんが多くおおくある」と言ういうときと、マイナスイメージの言葉ことばを重ねかさねて、「悪いわるい点てんが多くおおくある」と言ういうときに使わつかわれる。「家いえで食べたべる日ひもあれば外そとで食べたべる日ひもある」のように、「いろいろある」という意味いみを表すあらわすこともある。

Dùng khi lặp lại các từ mang nghĩa tích cực để nói "có nhiều ưu điểm", hoặc lặp lại các từ mang nghĩa tiêu cực để nói "có nhiều nhược điểm". Cũng có thể mang nghĩa "có đủ loại tình huống", như「家で食べる日もあれば外で食べる日もある」(có ngày ăn ở nhà, có ngày ăn ngoài).

Cách kết hợp N ＋ も ＋ ［Vば／いA（去さい）ければ／なAなら］ ＋ N ＋ も

Ví dụ

1. 今度こんどできたスーパーは品数しなかずも多けおおければ値段ねだんも安いやすいので、大人気だいにんきだ。

   Siêu thị mới mở này hàng hóa phong phú mà giá lại rẻ nên rất đông khách.

2. 私わたしは料理りょうりも下手へたなら掃除そうじも苦手にがてで、家事かじで得意とくいなものは何もなにもないんです。

   Tôi nấu ăn không giỏi, dọn dẹp cũng kém, việc nhà chẳng có gì là sở trường.

3. このバスツアーは4,980円えんで、昼食ちゅうしょくの食べたべ放題ほうだいもあればお土産みやげもついていますから、たいへんお得とくです。

   Tour xe buýt này chỉ 4.980 yên, vừa có buffet ăn trưa thoải mái vừa có quà lưu niệm, rất đáng tiền.

4. 長いながい人生じんせい、いいときもあれば悪いわるいときもあるよ。

   Cuộc đời dài mà, có lúc thuận lợi cũng có lúc khó khăn.

5. 5月ごがつは気温きおんが25度にじゅうごど以上いじょうになる日ひもあれば、20度にじゅうど以下いかで肌寒いはださむい日ひもある。

   Tháng 5 có những ngày nhiệt độ trên 25 độ, cũng có những ngày dưới 20 độ, hơi se lạnh.

「〜ぬく」は、「苦しくくるしくても最後さいごまでがんばって〜をする」という意味いみで使わつかわれる。また、「非常にひじょうに〜する」という意味いみを表すあらわすこともある。

「〜ぬく」có nghĩa là "dù vất vả vẫn cố gắng làm ... đến cùng", cũng có thể mang nghĩa "rất ...".

Cách kết hợp Vます ＋ ぬく　＊「やる・生きいきる・がんばる」「考えかんがえる・悩むなやむ・困るこまる・苦しくるしむ」などの言葉ことばと一緒にいっしょに使わつかわれる。

Ví dụ

1. 一度いちどやると決めきめたからには、どんな困難こんなんがあっても最後さいごまでやりぬく覚悟かくごです。

   Một khi đã quyết làm thì dù có khó khăn gì tôi cũng quyết tâm làm đến cùng.

2. けがで思うおもうように練習れんしゅうができないまま出場しゅつじょうし、それでも最後さいごまで戦いたたかいぬいた山川やまかわ選手せんしゅはよくがんばったと思うおもう。

   Vì bị thương nên không thể tập luyện như ý mà vẫn ra sân, thế nhưng vẫn chiến đấu đến cuối cùng, tôi nghĩ vận động viên Yamakawa đã rất nỗ lực.

3. 父ちちが祖父そふから受け継ぎうけつぎ、守りまもりぬいたこの店みせを、これからはぼくがもっと大きくおおきく育てそだてていくつもりだ。

   Cửa hàng này bố tôi được ông nội truyền lại và đã giữ gìn đến cùng, từ nay tôi định sẽ làm cho nó lớn mạnh hơn.

4. 北国きたぐにの長いながい冬ふゆを耐えたえぬいた植物しょくぶつが芽めを出すだすと、春はるの訪れおとずれを感じかんじる。

   Khi những loài cây đã chịu đựng qua mùa đông dài ở miền bắc nảy mầm, ta cảm nhận được mùa xuân đang đến.